بر اساس ترکیب دادههای پروژه Cost of War دانشگاه براون، دیتاست مداخلات نظامی (MIP) و ثبت رویدادهای خشونت در UCDP، ایالات متحده از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون در بیش از ۱۲۰ کشور، دخالت نظامی مستقیم یا غیرمستقیم داشته است. گزارش Costs of War دانشگاه براون (۲۰۲۶) هزینههای مالی را ۸ تریلیون دلار و تلفات غیرنظامی را ۹۰۵ هزار نفر اعلام میکند. این عملیاتها نه فقط جنگهای رسمی، بلکه مداخلات مخفی، حملات پهپادی و حمایت از نیروهای نیابتی را شامل میشود.
کشورهای هدف: فهرست مهمترین کشورها از آسیا تا آفریقا
دادههای UCDP و COW (Correlates of War) بیش از ۱۰۰ مورد حمله مستقیم را ثبت کردهاند:
آسیا (از شرق تا غرب زیر ضربه)
1. چین: (1854–1860، 1899–1901، 1920–1949) مداخلات دریایی در جنگهای تریاک، سرکوب شورش باکسرها و حضور نظامی و گشتهای مسلحانه در رود یانگتسه (Yangtze Patrol).
2. ژاپن: (1854، 1863–1864، 1945 و 1945–تا امروز) باز کردن اجباری تجارت (ناوگان پری)، بمباران شیمونوسکی، بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی، اشغال و استقرار پایگاههای دائمی نظامی.
3. کره (شمالی / جنوبی): (1871، 1950–1953) حمله به جزیره گانگهوا و جنگ کره؛ ~36,000 کشته آمریکایی و صدها هزار غیرنظامی کرهای.
4. فیلیپین: (1899–1913) جنگ فیلیپین–آمریکا با صدها هزار کشته غیرنظامی.
5. ویتنام: (1961–1975) جنگ ویتنام با 58,000 کشته آمریکایی و 1 تا 3 میلیون کشته ویتنامی (عمدتاً غیرنظامی)؛ طولانیترین جنگ آمریکا در قرن بیستم.
6. لائوس: (1964–1973) بمباران هوایی گسترده؛ پرتکرارترین بمباران یک کشور در جهان نسبت به جمعیت.
7. کامبوج: (1969–1973) بمباران گسترده که به بیثباتی داخلی و تحولات خونین بعدی انجامید.
8. افغانستان: (2001–2021، 2021–تا امروز) اشغال نظامی، حملات اطلاعاتی و پراکنده؛ ~241,000 کشته غیرنظامی.
9. پاکستان: (2004–تا امروز) حملات پهپادی با هزاران کشته غیرنظامی.
10. نپال: (1950–1953) نفوذ امنیتی و نظامی غیرمستقیم.
11. ایران: (1953، 1980، 2025) کودتای CIA (عملیات آژاکس)، عملیات نظامی طبس و حملات هوایی به فردو و نطنز.
12. عراق: (1991، 2003–2011، 2014–2026) جنگ خلیج فارس، اشغال نظامی و حملات مستمر؛ ~4,500 کشته آمریکایی و صدها هزار کشته غیرنظامی عراقی.
13. سوریه: (2014–2026) بیش از 10,000 حمله هوایی و اشغال بخشهایی از خاک سوریه.
14. یمن: (2002–تا امروز) حملات پهپادی و عملیات مشترک.
15. لبنان: (1982–1984) عملیات نظامی مستقیم.
آفریقا (رشد سریع جنگهای پهپادی)
1. لیبی: (1801–1805، 1815، 1986، 2011) جنگهای بربری و بمباران تحت رهبری آمریکا.
2. سودان: (1998) حمله موشکی به کارخانه دارویی.
3. نیجریه: (1990–2026) عملیات ضد بوکوحرام و القاعده با بیش از 2000 حمله از راه دور.
4. نیجر: (دهه 1990) عملیات ضد القاعده.
5. مالی: (دهه 1990) عملیات ضد القاعده.
6. چاد: (دهه 1990) عملیات ضد القاعده.
7. سومالی: (1992–1995، 2014–2026) عملیات بشردوستانه و حملات هوایی.
8. الجزایر: (1801–1805، 1815) جنگهای بربری.
9. تونس: (1801–1805، 1815) جنگهای بربری.
10. مراکش: (1801–1805، 1815) جنگهای بربری.
آمریکای شمالی/مرکزی و کارائیب
1. مکزیک: (1846–1848، 1910–1919، 1914) جنگ مکزیک–آمریکا، تعقیب پانچو ویلا و اشغال وراکروز.
2. گواتمالا: (1954، 1966) کودتا و حمایت از حکومتهای ضدکمونیستی.
3. کوبا: (1898، 1906–1909، 1961) خلیج خوکها و مداخلات نظامی.
4. ونزوئلا: (1958–1994، 2025) مداخلات ضدکمونیستی و حمله هوایی.
5. هائیتی: (1958–1994) مداخلات سیاسی-نظامی.
6. دومینیکن: (1958–1994) مداخلات سیاسی-نظامی.
7. اکوادور: (1958–1994) مداخلات سیاسی.
8. گرنادا: (1983) حمله نظامی سریع.
9. پاناما: (1903–1914، 1989) حفاظت از کانال و حمله به نوریگا.
10. نیکاراگوئه: (1912–1933، 1981–1990) اشغال و جنگ کنتراها.
اروپا (کمتر اما استراتژیک)
1. یونان: (1947–1980) حمایت ضدکمونیستی.
2. ترکیه: (1947–1980) حمایت ضدکمونیستی.
3. یوگوسلاوی: (1999) بمباران ناتو در کوزوو.
4. آلمان: (1941–1945) جنگ جهانی دوم.
5. ایتالیا: (1941–1945) جنگ جهانی دوم.
6. مجارستان: (1941–1945) جنگ جهانی دوم.
7. بلغارستان: (1941–1945) جنگ جهانی دوم.
8. رومانی: (1941–1945) جنگ جهانی دوم.
9. روسیه: (1918–1922، 2022–2026) حمایت غیرمستقیم در اوکراین.
10. انگلیس: (1775–1783، 1812–1815) جنگ استقلال آمریکا و جنگ 1812.
این فهرست بر اساس گزارشهای سالانه وزارت دفاع آمریکا به کنگره (2026) و دادههای منتشرشده از سوی نهادهای پژوهشی بینالمللی استخراج شده است؛ حدود 70٪ عملیاتها در خاورمیانه و آسیا متمرکز بودهاند.
آمریکا از زمان تاسیس به چند کشور حمله کرده است؟
از زمان تأسیس ایالات متحده در سال ۱۷۷۶، این کشور به بیش از ۱۰۰ کشور حمله مستقیم انجام داده است. این حملات شامل جنگهای رسمی مانند جنگ استقلال علیه انگلیس (۱۷۷۵–۱۷۸۳)، جنگ با اسپانیا (۱۸۹۸) که به اشغال کوبا و فیلیپین انجامید، و جنگ مکزیک–آمریکا (۱۸۴۶–۱۸۴۸) که بخشهای وسیعی از خاک مکزیک را ضمیمه کرد، بوده است. همچنین میتوان به درگیری با کشورهای آفریقایی مانند لیبی و الجزایر در جنگهای بربری (۱۸۰۱–۱۸۰۵، ۱۸۱۵)، و عملیاتهای نظامی در عراق (۲۰۰۳)، افغانستان (۲۰۰۱) و سوریه (۲۰۱۴) اشاره کرد. در آمریکای لاتین، مداخلات در مکزیک، پاناما و گرنادا برجستهاند، در حالی که در آسیا کشورهایی مانند ویتنام، کره و چین هدف عملیات نظامی قرار گرفتهاند. این اقدامات عمدتاً با اهدافی چون گسترش نفوذ، حفاظت از منافع اقتصادی یا مقابله با تهدیدات ایدئولوژیک توجیه شدهاند.
دخالت نظامی مستقیم یا غیر مستقیم، آمار سرسامآور
بر اساس دادههای «پروژه مداخلات نظامی» دانشگاه تافتس و گزارش کنگره (۲۰۲۶)، از زمان تأسیس ایالات متحده تاکنون، مجموع دخالتهای نظامی مستقیم یا غیرمستقیم این کشور حدود ۴۰۰ مورد برآورد میشود. حدود نیمی از این موارد پس از سال ۱۹۵۰ رخ داده و بیش از ۲۵ درصد آنها مربوط به دوره پس از جنگ سرد است. دخالتهای مستقیم شامل حملات زمینی یا هوایی مانند جنگ ویتنام (حدود ۵۸ هزار کشته آمریکایی و بیش از یک میلیون کشته ویتنامی) و جنگ عراق (حدود ۴۵۰۰ کشته آمریکایی و صدها هزار غیرنظامی عراقی) است. در مقابل، مداخلات غیرمستقیم شامل حمایت از کودتاها (مانند ایران ۱۹۵۳ و گواتمالا ۱۹۵۴) یا پشتیبانی از نیروهای نیابتی (مانند کنتراها در نیکاراگوئه ۱۹۸۱–۱۹۹۰) میشود. این آمار نشاندهنده الگویی مداوم در استفاده از نیروی نظامی برای حفظ نفوذ جهانی است؛ بهگونهای که سهم منطقهای آن بهطور تقریبی شامل آسیا (۲۳٪)، آمریکای لاتین (۳۴٪) و خاورمیانه (۱۴٪) میشود.
تکامل الگوهای مداخله: از جنگ سرد تا جنگهای هیبریدی
دوره جنگ سرد (۱۹۴۷–۱۹۹۱): اجرای دکترین ترومن و حدود ۸۰ عملیات ضدکمونیستی، از جمله در ویتنام (حدود ۵۸ هزار کشته آمریکایی) و مداخلات گسترده در آمریکای لاتین.
پس از ۲۰۰۱: آغاز جنگ علیه تروریسم بر پایه مجوز استفاده از نیروی نظامی (AUMF) که به حمله به عراق و افغانستان انجامید؛ حدود ۲۰ سال حضور نظامی و برآوردی نزدیک به ۸۰۰ هزار کشته در مجموع (بر اساس گزارش Brown University، ۲۰۲۶).
تا ۲۰۲۶: گذار به جنگهای نیابتی و فناوریمحور؛ استفاده گسترده از پهپادها در اوکراین (حمایت غیرمستقیم از ۲۰۲۲)، سوریه و دریای چین جنوبی (عملیات آزادی ناوبری). بر اساس گزارش Brookings (۲۰۲۶)، حدود ۵۰٪ از بودجه نظامی به حوزههای سایبری و فضایی اختصاص یافته و از سال ۲۰۰۴ تاکنون بیش از ۳۰۰۰ حمله پهپادی و هوایی ثبت شده است.
هزینههای پنهان: انسان، اقتصاد و میراث جهانی
حداقل کشتهها و آوارگان
این مداخلات فراتر از میدان نبرد، زخمهای عمیقی زده. گزارش Costs of War (۲۰۲۶) دانشگاه براون: ۹۰۵ هزار کشته غیرنظامی، ۳۸ میلیون آواره و ۲۱ میلیون بیمار/معلول در عراق، افغانستان و سوریه را نشان میدهد. فقط در افغانستان، ۲۴۱ هزار غیرنظامی کشته شد؛ معادل جمعیت یک شهر متوسط. این اعداد نه فقط آمار، بلکه خانوادههای ازهمپاشیده، کودکان یتیم و جوامع ویرانشده هستند.
ضررها و خسارات مالی
از نظر اقتصادی ۸.۱ تریلیون دلار هزینه کل (۲۰۲۶)، شامل ۲.۳ تریلیون برای ترومای بعد از جنگ سربازان آمریکایی (VA data). این پول میتوانست زیرساخت بسازد، نه بمب! بدهی ملی آمریکا ۳۰٪ افزایش یافته، و اقتصادهای هدف مثل عراق (GDP ۵۰٪ افت ۲۰۰۳–۲۰۱۰) اصلاً توانایی جبران عقبماندگی را نداشتهاند.
میراث ژئوپلیتیکی
داعش از خلأ عراق زاده شد، طالبان بازگشت، و رویکرد ضدآمریکایی در خاورمیانه ۴۰٪ اوج گرفته (Pew ۲۰۲۶). در آفریقا، حملات هوایی القاعده را قویتر کرد؛ حملات بوکوحرام نیز از ۲۰۱۳ دو برابر شد. در جنگ سایبری هم SolarWinds (۲۰۲۰) و حملات ۲۰۲۵ به زیرساختهای ایران، تنشها را به جنگ سرد جدید کشانده است.
در ۲۰۲۶، پنتاگون AUKUS (پیمان امنیتی بین آمریکا، بریتانیا و استرالیا) را بر ضد چین گسترش داده، اما منتقدان هشدار میدهند: بدون دیپلماسی، چرخه خشونت ادامه دارد. سربازان آمریکایی ۳۰ هزار اختلال استرس پس از سانحه و نرخ خودکشی ۴ برابر میانگین ملی را تجربه میکنند.
جمعبندی ژئوپلیتیکی و چشمانداز ۲۰۳۰
رقابت ایالات متحده با چین (تایوان ۲۰۲۶) و روسیه (اوکراین)، مداخلات را به جنگ هیبریدی تبدیل کرده: سایبری، اقتصادی و هوایی محدود. این الگو برای حفظ تسلط و منافع آمریکاست، اما هزینههای انسانی/مالی (۸ تریلیون دلاری تا ۲۰۲۶) بحثبرانگیز است. گویا آمریکا حالا بقای خود را فقط در جنگ میبیند و جنگ!
این هزینهها نشان میدهد قدرت نظامی بدون استراتژی بلندمدت، فقط چرخهای از خشونت میسازد. زمان بازنگری برای آمریکا گذشته و اکنون کشورهای دنیا باید تصمیمی تازه برای شروعی نو و متفاوت بگیرند؛ شاید انسان بتواند جهانی آرامتر و صلحآمیزتر از این را بسازد.
PNAC یا پروژه قرن جدید آمریکایی
بدون دیدگاه