اهمیت مسئله فلسطین در نظم جهانی

از آغاز جنگ اسرائیل علیه غزه، تاکنون بیش از ۲۲ ماه گذشته است. دیوان بین‌المللی دادگستری پرونده نسل‌کشی در غزه را بررسی می‌کند، در حالی که دیوان کیفری بین‌المللی حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین این رژیم، را به اتهام جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت صادر کرده است. پژوهشگران حوزه نسل‌کشی، سازمان‌های بزرگ حقوق بشری و کارشناسان سازمان ملل متحد، آنچه در غزه رخ می‌دهد را نسل‌کشی می‌دانند، مردم در سراسر جهان به خیابان‌ها آمده‌اند و از دولت‌های خود خواسته‌اند تا این فاجعه را متوقف کنند.^{1 و 2 و 3 و 4}

اما تنها یک کشور مانع پایان دادن به این نسل‌کشی شده است؛ ایالات متحده آمریکا. این کشور قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل برای آتش‌بس در غزه را وتو کرده و حمایت خود را ادامه می‌دهد. دولت‌ها در آمریکا تغییر کرده‌اند، اما سیاست حمایت بی‌قیدوشرط از اسرائیل ثابت مانده است. این حمایت بخشی از دکترین سیاسی آمریکاست که هیچ تغییری در آن پذیرفته نمی‌شود.^{5 و 6}

برخی تحلیل‌ها ریشه این رابطه ویژه را در ارزش‌های مشترک یهودی و مسیحی یا بهانه پیگیری مسیر دموکراتیک مشترک دو طرف می‌دانند؛ عده‌ای آن را نتیجه نظام دوحزبی و سلطه طبقه سرمایه‌دار بر سیاست آمریکا معرفی کرده‌اند. اما واقعیت ساده‌تری هم در میان است: آمریکا، اسرائیل را متحدی حیاتی می‌بیند؛ زیرا این رژیم در حفظ برتری جهانی آمریکا نقش کلیدی دارد. نوعی برتری که اکنون به نحو اجتناب‌ناپذیری در حال افول است. نخبگان آمریکا باور دارند که بقای اسرائیل در شکل استعماری فعلی‌اش با تداوم هژمونی آمریکا گره خورده است.^{7 و 8}

سلطه و افول امپراتوری آمریکا

پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و پایان جنگ سرد، ایالات متحده رهبری تک‌قطبی جهان را به عنوان تنها ابرقدرت به دست گرفت. این امپراتوری نفوذ عظیمی بر اقتصاد، سیاست و فرهنگ جهانی اعمال نموده است. مانند هر امپراتوری دیگری، آمریکا جایگاه هژمونیک خود را از طریق نیروی نظامی عظیم حفظ و گسترش می‌دهد. این ساختار خشونت‌آمیز امپریالیستی دسترسی و کنترل بر منابع، مسیرهای تجاری و بازارها را تضمین می‌کند و رشد اقتصادی مداوم را ممکن می‌سازد؛ اما در سال‌های اخیر، نشانه‌های چالش برتری آمریکا آشکار شده است.

این روند پس از بحران مالی ۲۰۰۸-۲۰۰۹ شتاب گرفت. سپس به بحران جهانی تبدیل شد و اثرات منفی سلطه آمریکا را بر اقتصاد جهان نشان داد. این بحران قدرت‌هایی مانند چین و هند را واداشت تا برای حفاظت از خود اقدام کنند، و ائتلاف اقتصادی بریکس پاسخی مشترک به آن بود. شکست‌های بعدی در سیاست خارجی آمریکا -از افغانستان تا کاهش نفوذ در آفریقا و ناتوانی در جلوگیری از حمله روسیه به اوکراین- محدودیت‌های قدرت جهانی آمریکا را آشکار ساخت. ظهور دونالد ترامپ و پوپولیسم راست افراطی نیز نشان‌دهنده ترک‌خوردگی در هسته نظم لیبرال تحت رهبری آمریکا بود. هیچ‌یک از امپراتوری‌ها افول خود را آسان نپذیرفتند و آمریکا نیز چنین نخواهد کرد. این کشور برای حفظ جایگاه ابرقدرت بی‌رقیب خود به پایگاه‌های امپریالیستی وفادار نیاز دارد.^{9 و 10}

اسرائیل، اصلی‌ترین متحد آمریکا

در دوران جنگ سرد، اروپای غربی و اسرائیل شرکای کوچک آمریکا در مقابله با شوروی در اروپا و خاورمیانه بودند. امروز، در حالی که اتحاد فراآتلانتیک سست‌تر شده، رابطه آمریکا و اسرائیل همچنان استقامت دارد. اسرائیل وفاداری خود را به عنوان پایگاه امپریالیستی آمریکا ثابت کرده؛ این رژیم در دو بعد کلیدی به امپریالیسم آمریکا کمک می‌کند.

نخست، اسرائیل به آمریکا در تضمین دسترسی و کنترل بر بازار انرژی (یکی از حیاتی‌ترین بازارها برای هر امپراتوری) یاری می‌رساند. خاورمیانه نقش کلیدی در تجارت جهانی انرژی دارد و سیاست‌های نفت و گاز آن بر اقتصاد جهان تأثیرگذار است. بزرگ‌ترین ترس آمریکا از دست دادن سلطه بر بازارهای انرژی به نفع رقبا به شمار می‌آید. بنابراین، آمریکا نظمی منطقه‌ای در خاورمیانه ایجاد می‌کند که منافع امپریالیستی‌اش را تأمین نماید. این نظم جدید ابزاری برای برتری آمریکا در برابر رقبایی مانند چین است که به دنبال جای پا در منطقه هستند. ^{11 و 12 و 13} برای دولت‌های بایدن و ترامپ، نسل‌کشی اسرائیل علیه فلسطینی‌ها و تجاوز به کشورهای همسایه بخشی از ایجاد این واقعیت امنیتی جدید محسوب می‌شود که بر حذف مخالفان پایه دارد. به همین دلیل، حمایت آمریکا از اسرائیل هرگز قطع نشده است.

دوم، اسرائیل نقشی حیاتی در پیشبرد برتری نظامی آمریکا ایفا می‌کند. ایالات متحده سالانه میلیاردها دلار کمک نظامی، در راستای توسعه توانمندی‌های نظامی و فروش تسلیحات به اسرائیل می‌دهد. اسرائیل این منابع را برای خرید سلاح از شرکت‌های آمریکایی صرف می‌کند، آن‌ها را در خاورمیانه آزمایش می‌نماید و به عنوان ابزار بازاریابی برای فروش بیشتر به کار می‌گیرد. این چرخه، صنایع نظامی آمریکا را قادر به فروش بیشتر، نوآوری و حفظ برتری بر رقبا می‌سازد.^{14 و 15 و 16 و 17} از این دیدگاه، اسرائیل یکی از حیاتی‌ترین اجزای ماشین امپریالیستی آمریکا به شمار می‌آید. بدون آن، حفظ قدرت امپریالیستی در خاورمیانه دشوار می‌شود؛ به همین دلیل، بایدن نیز در این رابطه گفته است: «اگر اسرائیل وجود نداشت، آمریکا خود باید آن را می‌ساخت».^{18 و 19 و 20}

فلسطین آزاد و روند ضداستعماری جهانی

در طول سال گذشته، حملات بی‌سابقه‌ای علیه جنبش همبستگی با فلسطین در ایالات متحده رخ داده که عرصه‌های عمومی از جمله آموزش و بهداشت را تحت تأثیر قرار داده است. همچنین، تشدید تهدیدهای آمریکا علیه کشورهایی مانند آفریقای جنوبی به دلیل حمایت از فلسطین مشاهده شد.^{21 و 22 و 23 و 24}

با توجه به منابع عظیم و انرژی که امپراتوری آمریکا برای حذف و به انقیاد درآوردن فلسطینی‌ها صرف می‌کند، این پرسش مطرح است: چه چیزی در مردمی بدون دولت، بدون سرمایه اقتصادی، منابع دیپلماتیک و قدرت نظامی وجود دارد که چنین ابرقدرتی را می‌ترساند؟ پاسخ این است که امپراتوری آمریکا، آزادی فلسطین را پایان خود می‌داند. ایالات متحده فعالانه مانع انزوای اقتصادی و سیاسی اسرائیل می‌شود؛ زیرا از پیامدهای آن هراس دارد. چنین انزوایی ادامه حیات اسرائیل به عنوان پروژه استعماری را دشوار می‌سازد و به روند استعمارزدایی و مخالفت با سلطه در سطح جهانی منجر می‌شود. نتیجه نهایی، زیست مشترک فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها در چارچوب نظام استعمارزدای جدیدی قرار دارد که در منطقه ادغام شده و دیگر در خدمت قدرت‌های امپریالیستی نیست.^{25 و 26}

نهادسازی ضداستعماری در فلسطین گامی بزرگ در استعمارزدایی از نظم جهانی و رهایی از سلطه امپراتوری آمریکا خواهد بود؛ این همان چیزی است که آمریکا از آن می‌ترسد. از این منظر، به سود اکثریت ملت‌های جهان است که این مسیر را پیگیری کنند. آینده فلسطینی‌ها (که امروز با تهدید نابودی کامل روبه‌رو هستند) و همچنین آینده بسیاری از ملت‌های دیگر؛ برای جلوگیری از فجایعی مشابه، به همین وابسته است. همان‌قدر که آمریکا برای به تأخیر انداختن افول خود به اسرائیل استعمارگر نیاز دارد، جهان -به ویژه جنوب جهانی- به فلسطین آزاد و استعمارزدا نیازمند است تا این افول را تسریع کند. فلسطین نه‌تنها به طور استعاری، بلکه به شکلی عینی، در برابر پیشروی امپریالیسم آمریکا و غرب برای حفظ برتری جهانی‌شان ایستاده است.